Роксолана (бл. 1498 – 1561)

Хуррем (Гюррем)-султан, Хуррем-гасекі, «Churem Hasseki» – «весела султанша», дружина могутнього султана Османської імперії Сулеймана І Пишного (1520 – 1566) та матір турецького султана Селіма ІІ (1566 – 1574).

Іменем «Роксолана» (лат. «Roxolana», «Roxa», «Rosa», «Russa», «Rossa») у добу середньовіччя та пізніше в Європі називали жінок, що походили з території України-Русі. Про походження Роксолани з українських земель Великого князівства Литовського свідчив сучасник Михалон Литвин, а також європейські дипломати в Туреччині. Згідно з народними переказами Роксоланою називали Настасію Лісовську. За версією польського історика XVII століття Самуеля Твардовського так звали дівчину, народжену в сім’ї православного священика з м. Рогатин (сучасна Івано-Франківська область).

Потрапила до татарського полону десь між 1509 – 1516 роками і була продана до султанського гарему. З 1520 року ‒ наложниця, а потім друга дружина (з початку 1530-х) Сулеймана І Пишного. Активно втручалася у політику свого чоловіка, зокрема вплинула на зміщення з посади великого візира Ібрагіма у 1536 році та вбивство султанського сина від першої дружини Мустафи у 1553 році. Добилася сходження на престол свого сина Селіма.

Вела переписку з польським королем Сигізмундом ІІ. Можливо, сприяла укладенню «вічного миру» 1533 року між Польщею і Османською імперією. Фінансувала спорудження у Стамбулі та його околицях мечеті, лікарні, притулку для бездомних, божевільні, лазні тощо. Давала кошти на будівництво водоканалу в Єрусалимі. Збереглися листи Роксолани до свого чоловіка. Похована у мавзолеї перед стамбульською мечеттю «Сулейманія».

Roksolana (around. 1498 – 1561)

Roksolana, also known as Hurrem Sultan and Churem Hasseki (“the Merry Sultana”), was the wife of the Ottoman Sultan Suleiman the Magnificent (1520 – 1566) and the mother of Sultan Selim ІІ (1566 – 1574).

In the Middle Ages and later in Europe, the word “Roxolana” (or “Roxa”, “Rosa”, “Russa”, “Rossa”) was used to refer to women who came from Ruthenia, or Ukraine-Rus. Roxolana’s Ukrainian “Ruthenian” ancestry was confirmed by numerous contemporaries, including the Ambassador of Grand Duchy of Lithuania in the Crimea Michalon Litvin (Lituanus) and European diplomats in Turkey. As the old story has it, Roxolana’s real name was Nastia Lysovska. According to the 17th century Polish historian Samuel Twardowski, Roxolana was the nickname of a daughter of an Orthodox priest from the town of Rohatyn (now in the Ivano-Frankivsk region).

Roxolana was captured by the Tartars presumably between 1509 and 1516 and then sold to the Imperial Harem of the Ottoman Empire. In 1520 she became a concubine of Suleiman the Magnificent, and later, in early 1530s, his legal wife. She was actively involved in her husband’s politics, in particular, she influenced his decisions to dismiss the Grand Vizier Ibrahim Pasha in 1536 and to execute Mustafa, the Sultan’s eldest son from the first wife, thus ensuring that her own son Selim succeeded to the throne.

She maintained correspondence with the Polish King Sigismund II. It is believed that she was instrumental in the “everlasting peace” treaty between Poland and the Ottoman Empire, made in 1533. She was the sponsor of several major works of public buildings in Istanbul, including mosques, hospitals, a homeless shelter, an asylum, public baths, etc. She also financed the construction of a water canal in Jerusalem. Roksolana’s letters to her husband are extant. She was buried in the mausoleum of the Süleymaniye Mosque in Istanbul.

Roksolana (ok. 1498–1561)

Hürrem Haseki – “wesoła sułtanka”, żona potężnego sułtana Imperium Osmańskiego Sulejmana Wspaniałego (1520–1566) oraz matka sułtana Selima II (1566–1574).

Mianem “Roxolana” (łac. “Roxolana”, “Roxa”, “Rosa”, “Russa”, “Rossa”) w średniowieczu, a później w Europie nazywano kobiety, które pochodziły z terytorium Ukrainy-Rusi. O pochodzeniu Roksolany z ziem ukraińskich Wielkiego Księstwa Litewskiego świadczył owczasny Michalon Lituanus, a także dyplomaci europejscy w Turcji. Według folkloru Roksolaną nazywana była Nastia Lisowska. Według wersji polskiego historyka XVII wieku Samuela Twardowskiego była to dziewczynka urodzona w rodzinie prawosławnego kapłana z Rohatyna (dzisiejszy obwód iwanofrankowski).

Została porwana przez Tatarów między 1509 a 1516 rokiem i sprzedana do haremu sułtana. Od 1520 roku była konkubiną, a następnie drugą żoną (od początku lat 30. XVI wieku) Sulejmana Wspaniałego. Aktywnie brała udział w polityce męża, w szczególności wpływając na jego decyzję o usunięciu Pargali Ibrahima Paszy, a także o egzekucji Mustafy, starszego syna sułtana, zapewniając sobie wejście na tron własnego syna Selima.

Korespondowała z królem Polski Zygmuntem II. Prawdopodobnie przyczyniła się do zawarcia “wiecznego pokoju” z 1533 roku między Polską a Imperium Osmańskim. To właśnie z jej pomocą wybudowano na terenie Imperium Osmańskiego wiele meczetów, szkół, szpitali, stołówek dla biednych i pokrzywdzonych przez los, łaźni tureckich i akweduktów. Listy Roksolany do jej męża przetrwały do dziś. Sułtanka została pochowana w Stambule, przy meczecie Sulejmana.